Wędzidłem nazywamy ten element ogłowia, który włożony zostaje do pyska konia i połączony wodzami z ręką jeźdźca staje się istotnym środkiem przekazywania bodźców i kierowania koniem.
    Wędzidło umieszczone zostaje na bezzębnej przestrzeni w jamie pyska i przylega do kącików warg. Pod wpływem siły pochodzącej z ręki jeźdźca wywiera ono ucisk na ja język, podniebienie, żuchwę, a za pośrednictwem pasków ogłowia także na potylicę i kość nosową.
   W podstawowej formie wędzidło zbudowane jest ze ścięgierza, czyli części, którą umieszcza się w pysku konia, oraz z kółek wędzidłowych do których przyłączone zostają paski policzkowe ogłowia (utrzymujące wędzidło we właściwym ułożeniu), oraz wodze.

Historia wędzideł

   Pierwotnie kiełznania koni udomowionych dokonywano przy użyciu ogłowi bezwędzidłowych, wykonanych ze skóry i linek. Pierwsze znaleziska najstarszych wędzidełdatowane są na 3500-3000 r.p.n.e. Pierwsze wędzidła wykonywane były z lin, kości, rogu lub twardego drewna. Metalowe wędzidła weszły do użytku między 1300 i 1200 r.p.n.e. i były pierwotnie wykonywane z brązu.
   Już w starożytności wiadome było więc, ze to właśnie koński pysk, zwłaszcza jego wargi, język i podniebienie, są najbardziej wrażliwe na ucisk i wymyślano coraz to nowsze modele wędzideł, które miały zapewnić pełną kontrolę nad koniem. Oto kilka przykładowych form wędzideł obrazujących, jak zmieniały się one na przestrzeni wieków, by stać się podstawą współczesnej techniki jazdy.

1. Jedna z pierwszych form wędzidła wykonana z drewna i kości-epoka kamienia (2000-1500 p.n.e); 2. Najstarsze wędzidło dźwigowe, ścięgierz z rogu i czanki z kości- przełom epoki kamienia i brązu (ok. 1500 r.p.n.e.); 3.Wędzidło gagowe wykonane z brązu (ok.1200-900 p.n.e.) 4.Wędzidło dźwigowe z brązu- epoka żelaza, kultura halsztacka (ok. 900-700 p.ne.) 5. Wędzidło gagowe z kultury halsztackiej; 6. Wędzidło kółkowe z brązu, schyłek kultury halsztackiej; 7. Wędzidło kółkowe z żelaza, kultura lateńska (III-II w.p.n.e.) 8. Wędzidło wykonane z brązu, (IV w.p.n.e.) 9. Wędzidło dźwigniowe z żelaza (XV w.n.e.) 10. Rzymskie wędzidło dźwigniowe (I w.p.n.e.) 11. Rzymskie wędzidło dźwigowe (IV w.n.e.) 12. Munsztuk z żelaza (XVII w.) 13. Wędzidło kółkowe z żelaza i bązu (XI w.) 14. Żelazne wędzidło dźwigniowe (XVII w.) 15. Żelazne wędzidło dźwigniowe (XVII w.) 16. Potrójne wędzidło dźwigniowe (XVI w.)

Wędzidła współcześnie

   Aktualnie rynek jeździecki oferuje nam olbrzymi wybór wędzideł. Różnią się one rodzajem materiału, z jakiego zostały wykonane, kształtem kółek i ścięgierza, wagą, grugością, a nawet smakiem. Każdy model wędzidła, posiada określone cechy, które należy uwzględnić dobierając kiełzno dla naszego wierzchowca.
   Przede wszystkim każdy koń ma indywidualne upodobania smakowe. Dlatego też, wciąż prowadzone są badania i spekulacje, na temat materiałów, z których wykonane zostają wędzidła. Poniższa tabela przedstawia najczęściej stosowane materiały:

Materiał	Cechy	Działanie
MIEDŹ	Sama w sobie jest zbyt miękka jako materiał do produkcji wędzideł, ale ze względu na silne utlenianie, stosowana głównie jako główny składnik stopów lub przynajmniej ich znaczący dodatek. W kontakcie ze śliną wytwarza patynę.	W procesie utleniani wytwarza charakterystyczny słodkawy smak, zachęcając konia do żucia. Z reguły chętnie akceptowana.
ŻELAZO	Stosowany jako utwardzający dodatek dostopów	Wytwarza delikatny, słodkawy smak, który pobudza wydzielanie śliny i zachęca do przeżuwania wędzidła.
STAL NIERDZEWNA	Stop stali z dodatkiem niklu i chromu. Odporna na korozję i trwała.	Szczególnie ceniona ze względu na gładkość, wytrzymałość i łatwą pielęgnację. Bez większego działania pobudzającego żucie.
ARGETAN	Tzw. nowe srebro to srebrzystobiały stop miedzi, niklu, cynku, a czasem także ołowiu.	Słabo pobudza do żucia, ze względu na 12-25% zawartość niklu, który zahamowuje utlenianie. Dodatkowo nikiel może być przyczyną powstawania alergii. Warto zwrócić uwagę czy w składzie nie ma dodatku ołowiu, który może być szkodliwy dla zdrowia.
AURIGAN	Aurigan to stop metali opatentowany przez firmę Sprenger, która we spółpracy z Uniwersytetem w Hanowerze stworzyła materiał do produkcji wędzideł o szczególnym działaniu. Aurigan jest połączeniem 85% miedzi, 4% krzemu i 1% cynku. Krzem nadaje stopowi twardości pozwalając na dużą zawartość dobrze utleniającej się miedzi.	To optymalne połączenie metali sprawia, że wędzidło jest wytrzymałe i bardzo dobrze się utlenia, wyraźnie zwiększając wydzielanie śliny i pobudzając do przeżuwania.
GUMA	W zależności od rodzaju materiału wędzidła wykonane z gumy mogą być twardsze, bądź bardziej miękkie.	Przy obfitym wytwarzaniu śliny, jest materiałem bardzo przyjaznym dla konia- śliskim i miękkim. Nie sprawdza się jednak u koni, które mają już problemy akceptowaniem wędzidła. Guma nie zachęca bowiem do żucia i nie zwilżona obciera dziąsła powodując bolesne rany.
PLASTIK	Tworzywo sztuczne odporniejsze na uszkodzenia i przegryzienie od gumy. Gładkie i śliskie.	Jest z przyjemnością przyjmowane i żute przez konia. Często jego działanie wspierane jest przez dodanie aromatu smakowego.
GĄBKA	Dość wytrzymała, gruba i wyprofilowana gąbka nakładana na metalową bazę.	Zmiękcza działanie tradycyjnego wędzidła (stosowane głównie u koni wyścigowych). Czasami nasączane koncentratem smakowym.

Rodzaje wędzideł

    Ze względu na różnice w budowie, a co za tym idzie, również sposób oddziaływania na koński pysk, możemy dokonać następujących podziałów:

Ze wzgędu na kształt kółek:			Ze względu na kształt ścięgierza:
	Wędzidło zwykłe, pełne		Wędzidło proste, niełamane
	Wędzidło oliwkowe		Wędzidło pojedynczo łamane
	Wędzidło typu D		Wędzidło podwójnie łamane
	Wędzidło z wąsami		Wędzidło podwójnie łamane z łącznikiem
	Wędzidło z półwąsem		Wędzidło podwójnie łamane z łopatką
	Wędzidło z luźnymi kółkami		Wędzidło wielokrotnie łamane
			Wędzidło ze skręconym ścięgierzem