Anatomia konia|Eksterier i wady postawy u koni

Pokrój konia

   Pod pojęciem pokroju rozumiemy zespół cech zewnetrznej budowy konia, które stanowia podstawę zakwalifikowania do konkretnej rasy i mogą decydować o predyspozycjach do wybranych dyscyplin sportowych bądź określonego rodzaju pracy.
   W opisie eksterieru, szczegółowej ocenie podlegają takie elementy jak: konstrukcja, posiadanie cech typowych dla danej rasy, jakość tkanki kostnej i mięśniowej, zrównoważenie i zharmonizowanie budowy, masa ciała oraz ewentualne zmiany chorobowe.
   Oględziny konia, mające na celu szczegółową cenę budowy, odkrycie możliwych nieprawidłowości i wartościowanie przydatności konia dla hodowli czy sportu, obejmuje opis kolejnych części ciała:

głowy

szyi

kłody

kończyn przednich

kończyn tylnych

ZEWNĘTRZNA BUDOWA KONIA

1.Uszy
2.Czoło
3. Nos
4.Chrapy
5.Warga górna
6. Warga dolna
7.Ganasze
8.Sanki
9.Gardło
10.Rowek jarzmowy
11.Nasada szyi
12.Staw barkowy
13. Pierś
14.Przedramię
15.Staw nadgarstkowy
16.Nadpęcie
17. Pęcina
18. Szczotki pęcinowe
19.Kasztan
20.Łokieć

21.Mostek
22.Brzuch
23. Puzdro/wymię
24. Kolano
25.Podudzie
26. Staw skokowy
27.Nadpęcie
28.Ostroga
29.Piętka
30.Pośladek
31. Udo
32.Guz kulszowy
33. Nasada ogona
34.Zad
35. Krzyż
36.Lędźwie
37. Słabizna
38.Grzbiet
39. Kłąb
40.Grzebień szyi
41. Potylica

PROPORCJONALNOŚĆ BUDOWY KONIA

Prawidłowość budowy jest pojęciem względnym, zależy bowiem od cech danej rasy, jak i planowanego wykorzystania (pewne cechy mogą predysponować do jednej dyscypliny, a wykluczać sukces w innej). Proporcjonalność budowy jest jednak elementem określanym na podstwawie porównania długości poszczególnych części ciała u każdego osobnika. Najeżdżając myszką na powyższy rysunek możesz dokładniej przyjrzeć się liniom stanowiącym podstwę dla oceny proporcji konia.
   U doskonale zbudowanego konia długość szyi (a) równa jest długości grzbietu (do wysokości lędźwi)(b), kończyny przedniej(e) oraz odległości od kłębu do mostka (e), a zad (c) powinien być przy tym o połowę krótszy.
    Podobną proporcję powinny wykazywać długości oznaczone na czerwono- długość głowy (f), odległość stawu skokowego do ziemi (k)i od stawu skokowego do kolana (j), następnie od kolana do krzyża (i), oraz odległość od kasztana do ziemi (h) powinny być sobie równe.
   Linie oznaczone kolorem jasnozielonym (nop) powinny tworzyć trójkąt rónoboczny między guzem kulszowym, kolanem i guzem biodrowym.
   Zbliżonej długości powinny być również linie przeprowadzone od stawu pęcinowego do łokcia (l) oraz od łokcia do kłębu (m).

OCENA POSZCZEGÓLNYCH CZĘŚCI CIAŁA

W celu oceny prawidłowości budowy konia wykorzystuje się nie tylko obliczenie proporcji jego ciała, ale szczegółową charakterystykę głowy, szyi, kłody oraz kończyn. Wiele z cech określających ich budowę, jest elementem odróżniającym rasy i, mimo odnienności, w pewnym zakresie pozostaje prawidłowym. Większe odstępstwa od normy oznaczają jednak wadę postawy i mogą dyskwalifikować konia w określonych dyscyplinach.

Głowa

    Cechy idealnej głowy konia w dużym stopniu zależą od danej rasy i bazują na jej przeznaczeniu bądź preferencjach hodowców, mają bowiem zanaczenie bardziej estetyczne niż predysponujące do konkretnych dyscyplin. Większość standardów hodowlanych wymaga głowy dużej pozostającej jednak w proprcji względem reszty ciała. Morfologia głowy odgrywa u koni, jak i u reszty ssaków, znaczącą rolę w kontrolowaniu gospodarki cieplnej organizmu, ma więc pewne znaczenie u koni sportowych. Głowa stosunkowo duża i ciężka stanowi również przeciwwagę u koni skaczących, czy pociągowch.
   Przeciętnie długość głowy od nozdrzy do potylicy wynosi u koni gorącokrwistych 33-37% wysokości w kłębie, a u koni zimnokrwistych 40-45%.
    Budowa głowy nierzadko oddaje charakter i temperament konia. Głównie ceni się silnie rozwiniętą górną część głowy- mózgoczaszkę, jako cechę koni o żywym temperamencie, pobudliwych, szybkich i inteligentnych. Charakterystyczne jest również silne umięśnienie głowy u koni roboczych i słabsza muskulatura, brak śladów mięsistości i subtelne wymodelowanie oraz cieńsza skóra u koni lekkich, sportowcych, nazywana jest głową "suchą" lub "szlachetną".

W ocenie głowy konia nie pomija się również jej profilu, czyli uformowania na długości od czoła do nosa:

Profil prosty- linia od ciemienia do nosa tworzą linie prostą

Profil szczupaczy-między czołem a nosem występuje wkęśnięcie

Profil barani- kość ciemieniowa i czołowa są wypukłe, nosowa natomiast prosta

Profil garbonosy- uwypuklenie obejmuje zarówno kość ciemieniową, czołową jak i nosową

Obok tych najczęściej spotykanych kształtów wyróżnia się również:

Głowę połowicznie garbonosą- wypukła jest kość nosowa, ciemieniowa i czołowa pozostają proste

Profil kilnowaty- głowa zwęża się klinowato od szerokiego czoła i ganaszy do wąskiego nosa.

Głowę świńską- głowa jest szeroka i długa, a nos wyrażnie uwypuklony

Głowę oślą- głowa jest wąska i długa, a oczodoły wyjątkowo duże.

Profil głowy, jest często cechą ściśle rasową, ale nie decydującą o przydatności do określonej pracy czy sportu. Jedynie silnie wklęsły profil szczupaczy prezentuje taką budowę czaszki, która nie pozostawia w pysku zbyt wiele miejsca na wędzidło i nierzadko wymaga nawet specjalnego doboru pożywienia, gwarantującego dostateczne ścieranie zębów. Dlatego też wyraźny profil szczupaczy jest cechą raczej koni pokazowych niż wyścigowych.

Kolejnymi elementami, które podlegają ocenie podczas oględzin głowy są również:

Ganasze. Szeroki, przynajmniej 9-centymetrowy rozstaw ganaszy jest niezbędna cechą konia ujeżdżeniowego, pozwala bowiem na właściwe zganaszowanie bez ucisku na węzły chłonne i tchawicę)

Oczy - duże, łagodne i bystre są oznaką temperamentu, błyszczące i nieprzekrwione świadczą o zdrowiu. Choć kolor oczu konia może odpwiadać preferencjom właściciela, to jasna tęczówka tzw. rybie oko, jest u niektórych ras uznawana za wadę i zostaje wykluczana z hodowli. Niepożądane są również oczy zbyt małe tzw. świńskie, które po pierwsze nie posiadają walorów estetycznych, są uważane za typowe dla koni ponurych i powoli uczących się, a wdług niektórych posiadają także zawężone pole widzenia.

Uszy (najczęściej pożądane są cienkie, o delikatnej budowie i szpiczastych końcach, proporcjonalne względem wielkości głowy, ruchliwe lecz spokojne. Uszy zbyt ruchliwe moga być uznawane za oznakę nerwowości, stale skierowane do przodu moga wskazywać na wadę wzroku, położone po sobie sygnalizują agresję i złośliwe usposobienie, z uszy, które nie reagują na na wszelkie żródła dźwięków moga wskazywać na zbytnia ospałość lub nawet upośledzenie)

Stan uzębienia (sposób starcia zębów, zgryz- najczęstsze wady zgryzu to ZGRYZ KARPIOWATY- gdy szczęka wysuwa się przed żuchwę, oraz ZGRYZ SZCZUPACZY- gdy żuchwa wystaje przed szczękę)

Język i wnętrze jamy ustnej(ewentualne skaleczenia lub odciski od wędzidła )

Nozdrza (szerokie zapewniają maksymalny przepływ powietrza u konia sportowego)

Głowa łączy się z szyją przez potylicę, która u koni sportowych, zwłaszcza ujeżdżeniowych powinna być dostatecznie długa, by pozwalała na tzw. ustąpienie w potylicy i zganaszowanie. Szyja długa i ruchliwa jest niezaprzeczalnie cechą koni szybkich i pobudliwych.

Szyja

Szyja i kark działają u konia jak dźwignia warunkująca cała pracę grzbietu, zadu a nawet kończyn tylnych, co ma ogromne znaczenie u koni sportowych. U konia wierzchowego najkorzystniejsza jest szyja długa, proporcjonalna względem reszty ciała, wygieta w łagodny łuk. W idealnym przypadku długość szyi powinna wynosić 1/3 długości ciała i być zbilżona do długości kończyn . Dodatkowo u ras gorącokrwistych powinna być ona dłuższa o 12 cm od głowy, u ras zimnokrwistych wystarcza róźnica zaledwie 1 cm (patrz Proporcjonalność budowy konia). Górna linia szyi powinna być umięśniona silniej niż dolna, pozwalając na elastyczne zaokrąglenie pod działaniem pomocy jeździeckich i uzyskanie najwyższego punktu w potylicy.

Szyja zbyt długa (znacznie dłuższa niż 1/3 całego ciała) wygina się często za silnie, powodując w efekcie przesunięcie tego szczytowego punktu za bardzo w kierunku kłody. Sprzyja wieszaniu się na wędzidle, a także wpadaniu łopatką do wewnątrz. Dotaktowo jest to zazwyczaj szyja słaba, a jej mięśnie są trudne do wytrenowania zarówno pod względem siły jak i wielkości. Szyja zbyt długa może również utrudniać balansowanie, szybkie zwroty zakręty, ale wydatnie wspomaga uzskiwanie dużych prędkości na linii prostej. Dlatego też długiej szyi powinien towarzyszyć szeroki kłąb, który pomoże dźwigać ciężar szyi i głowy.

Szyja zbyt krótka (krótsza niż 1/3 długości ciała)choć koni zimnokrwistych występuje dość często, bez znaczącego uszczebku na predyspozycjach do pracy, to u koni wierzchowych jest cechą niekorzystną zwykle ze względu na ograniczoną elastyczność w potylicy, utrudnienie baskilowania oraz osiągania dużych prędkości. Zwykle jest gruba i silnie umięśniona, ale niekoniecznie umniej ruchliwa.

Wadą może być również przerośnięty grzbień szyi, będący efektem odkładania nadmienrych ilości tłuszczu powyżej więzadła karkowego. Choć cecha ta pojawia się dość często u ogierów, kucy i ras pociągowych, to powstała w efekcie otyłości powinna być zniwelowana właściwym treningiem. Zbyt duży grzenień szyi jest bowiem nie tylko nieestetyczny (zwłaszcza gdy opada na bok), ale może również znacznie obciązać przód konia i nadwyrężać więzadła szyjne.

Ogromne znaczenie dla mechaniki ruchu ma nie tylko długość, ale również kształt szyi. W idealnym przypadku dolna linia szyi powinna być prosta, a górnawyginać się w łagodny łuk. Połączenie z głową powinno być dość delikatne- umięśnienie na wysokości pierwszego i drugiego kręgu szyjnego nie powinno być nader wyraźne, by nie utrudniły zganaszowania. Właściwie rozwiniętą muskulaturę, charakteryzuje zwiększenie jej obiętości w kierunku grzebienia- dolna część szyi powinna być węższa jak pokazano na rys. po prawej stronie. Ważne jest również, by szyja płynnie łączyła się z grzbietem - zbyt strome połączenie może wskazywać na słabe umięśnienie górnej lini ciała. Taki kszałt szyi gwarantuje lużną, kołyszącą pracę grzbietu, właściwie angażuje zad i kończyny oraz decyduje o bocznym wygięciu.

Szyja prosta- charakterystyczna dla koni pełnej krwi, osadzona i umięśniona tak, że zarówno jej linia górna jaki i dolna zawierają się w liniach prostych.

Szyja łabędzia- obie jej linie układają się łuk wygięty ku górze

Szyja jelenia- górna krawędź szyi jest prosta lub wklęśnięta, dolna natomiast przybiera kształt litery S, jak u jelenia (wypukła u nasady i wklęsła przy gardle). Taka szyja ustawiona jest zwykle stromo i pionowa, a głowa trzymana jest poziomo.

Cdn.

CSJ poleca: