Nachrapnik jest oddatkowym zestwem pasków ogłowia wędzidłowego bądź munsztukowego, który ma zapewnić bezpieczniejszą i skuteczniejszą jazdę. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż nachrapnik nigdy nie był nierozłączną częścią uzdy. Pojawił się dopiero z konieczności zapewnienia większego bezpieczeństwa w czasie walk, a później również w sportach sprawnościowych i szybkościowych.

Cele zastosowania nachrapników

    W dzisiejszych czasach głównym celem zastosowania nachrapnika powinna być przede wszystkim troska o dolną szczękę konia, która uciskana przez wędzidło, w sytuacji silnego szarpnięcia wodzami, np. w czasie upadku, mogłaby ulec poważnej kontuzji. Podtrzymywanie żuchwy przez nachrapnik, zapewnia jej większą stabilność oraz przekierowuje część siły pochodzącej od ręki jeźdźca na nos konia.

   W ujeżdżeniu, ryzyko utraty kontroli nad siłą działającą na wędzidło i narażenie konia na złamanie szczęki jest znacznie mniejsze, co wskazuje na fakt, iż w tej dyscyplinie nachrapnika używa się z innych powodów. Ustawienie głowy konia zależy w największym stopniu od działania ręki jeźdźca. Wywiera on nacisk na wędzidło, wymuszając od konia przyjęcie okreśonej postawy, która ma doprowadzić do pełnego rozluźnienia, podstawienia zadu i aktywnej pracy tylnych kończyn. Żądania tego typu są jednak dla konia swego rodzaju wyzwaniem i wymagają od niego sporego zaangażowania. Nierzadko więc, starając się uniknąć nakłaniających go do pracy bodźców, woli po prostu otworzyć pysk, cofnąć dolną szczękę i wyswobodzić się od ucisku wędzidła. Nachrapnik ma tu za zadanie ograniczyć zmobilizować konia do wydajniejszej pracy.

   Nachrapnik jest również narzędziem pomocnym w szkoleniu młodych koni, które szukając oparcia na wędzidle, zaczynają przyjmować dużą siłę na dolną szczękę. Jeżeli w następstwie koń otworzy pysk, zacznie odczuwać silny ból w kącikach pyska, ponieważ staw żuchwy nie jest w stanie przeciwdziałać dużemu obciążeniu, gdy pysk jest rozchylony. Dlatego też koń, broniąc się przed przeciążeniem, będzie starał się za wszelką cenę zaciskać mocno szczęki, nadwyrężając przy tym z kolei mięśnie żwacze. Rozluźnienie tych mięśni jest natomiast niezbędne dla swobodnego przeżuwania wędzidła. Nachrapnik ma więc za zadanie zapobiec walce przeciw siłom działającym na żuchwę i pokazać zwierzęciu właściwy sposób przyjęcie wędzidła.

Stosowanie nachrapnika po prostu dla ograniczenia możliwości otwierania przez konia pyska i unikania kontaktu z wędzidłem jest różnież zjawiskiem dość częstym. Problem ten nie jest jednak regułą, ale wynika zawsze z negatywnych odczuć konia, zbyt silnego działania wodzami, które wywołuje ból w kącikach pyska, szczęce i potylicy. Dlatego też każdy problem tego typu należy przeanalizować z perspektywy konia i najpierw skorygować własne działanie pomocami, a nie od razu sięgać po silniej działające nachrapniki. Czasem wystarczy złagodzić pracę ręki, a koń zacznie z przyjemnością przyjmować wędzidło, a nie za wszelką cenę unikać go. Wśród głównych symptomów braku akceptacji wędzidła wymienić możemy np.:

głośne kłapanie pyskiem i mlaskanie towarzyszące rytmicznemu otwieraniu i zamykaniu pyska,

przesuwanie szczęk na boki

potrząsanie głową.

wystawianie języka,

przekładanie języka nad wędzidło,

gryzienie wędzidła zębami ( nie myslić z jak najbardziej pożądanym bezgłośnym żuciem wędzidła).

   Istnieją konie, które w wyniku złych doświadczeń, wynikających z błędów człowieka, nie akceptują wędzidła. Nachrapnik może pomóc przekonać konia, iż wędzidło nie jest aż takie straszne, ale bezwzgędnie musi iść to w parze ze skorygowanym działaniem pomocami.
    Zdarzają się jednak również konie, które ze względu na temperament lub budowę anatomiczną nie przyjmują wędzidła nawet z najdelikatniejszej ręki. Mamy wtedy do wyboru albo zaakceptować niespokojny pysk ( co nie jest w ogóle korzystnym rozwiązaniem dla konia), będź zdecydować się na ogłowie bezwędzidłowe.

Jak działa nachrapnik?

   W momencie, gdy jeździec ciągnie za wodze, wędzidło wywiera nacisk na dolną szczękę konia, która cofnęłaby się, otwierając pysk, gdyby nie podtrzymujący ją nachrapnik. Obejmujący pysk konia pasek, pociągnięty przez cofającą się żuchwę, przekierowuje nacisk na nos konia, łagodząc działanie ręki jeźdźca.

Rodzaje nachrapników

   Istnieje wiele rodzajów nachrapników, które różnią się budową, sposobem zapięcia, jak i siłą działania. Każdy wybór nachrapnika powinien opierać się na określeniu celu jego zasosowania, dokładnej analizie problemu oraz dostosowaniu do indywidualnych cech konia. Aby nachrapnik spełniał swoje funkcenie nie może dostarczać zwierzęciu żadnych negatywnych odczuć, musi więc zostać idealnie dopasowany do kształtu głowy i umiejętnie zapięty.

Wśród najczęściej stosowanych nachrapników wyróżniamy: Nachrapnik angielski    Nachrapnik angielski, zwany również polskim, jest najprostszym i najłagodniej działającym nachrapnikiem. Często możemy go spotkać również w ogłowiach munsztukowych. Najbardziej popularny jest w klasycznych dyscyplinach jeździeckich.    Składa się on z nagłówka i dwóch pasków policzkowych, które utrzymują we właściwym ułożeniu dość szeroki, około 2-centymetrowy pasek, który spoczywa na kości nosowej i zapinany jest pod żuchwą konia. Pasek ten powinien znaleźć się mniej więcej na środku wysokości między kącikami oka i pyska, a więc zaraz poniżej krawędzi kości jarzmowej. Zapięty zostaje on zawsze pod paskami policzkowymi ogłowia na tyle luźno, by między nachrapnik i kość nosową zmieściły się 2 palce..    Nachrapnik angielski nie jest najlepszym wyborem dla młodych koni, które z reguły posiadają jeszcze dość duże zęby trzonowe. Pasek nachrapnika zapęty na miękkich i wrażliwych policzkach, przy każdej próbie otwarcia przez konia pyska przyciska je do ostrych krawędzi zębów i powoduje ból.
Nachrapnik szwedzki    W budowie nachrapnik szwedzi różni się od angielskiego jedynie sposobem zapięcia. Posiada on pierścień, przez który przekłada się pasek zapięcia, tak by można go było mocniej naciągnąć. Jest to jednak rozwiązanie zupełnie niepotrzebne, ponieważ po dopięciu nachrapnika, tak czy inaczej, muszą pozostać 2 palce luzu, niezbędne by koń mógł rozluźnić mięśnie szczęki i zacząć właściwie przeżuwać wędzidło. Często nachrapnik ten stosowny jest przez jeźdźców z nieczułą ręką i u koni, które uporczywie starają się otwierać pysk. Czasem może sprawiać wrażenie łagodniejszego i przyjemniejszego dla konia, ponieważ posiada miękkie podkładki. Jednak silne dopięcie tak czy inaczej uciska policzki wpychając je nierzadko między zęby trzonowe. Pewnym rozwiązaniem w tym wypadku może okazać się zastosowanie podkładek jedynie na kości nosowej i pod żuchwą, tak by na wysokości zębów powstała niewielka wolna przestrzeń.
Nachrapnik hanowerski    Nachrapnik hanowerski pierwszy raz zastosowany został w połowie XIX w. przez E.F. Seidlera w hanowerskiej szkole kawalerii. Był on efektem poszukiwania sposobu na ochronę końskiego pyska przed słabo wyczuloną ręką żołnieży.    Składa się on z nagłówka, oraz dwóch pasków policzkowych zakończonych pierścieniami, na których mocowane są 2 paski nachrapnika- jedem obejmuje nos z góry (powiniem być dość gruby i idealnie dopasowany), drugi zapięty zostaje pod żuchwą.    Nachrapnik hanowerski założony być powinien w możliwie najniższym punkcie kości nosowej- na wysokości, w której szczęki mają przy otwartym pysku największy rozstaw. Mówiąc bardziej obrazowo, nosowa część nachrapnika powinna znaleźć się około 4 palcy powyżej końskich chrap i mniej więcej na wysokości mocowania pasów policzkowych ogłowia do kółek wędzidła. Pasek zapięty niżej, może zsunąć się z kości nosowej i uciskać drogi oddechowe. Pasek dolny umieszczamy przed wędzidłem i zapinamy na tyle luźno, by koń mógł rozchylać pysk dla rozluźnienia mięśni szczęki i potylicy, oraz by nachrapnik nie uciskał ani kosci nosowej, ani chrząstki ani nozdrzy. Pamiętajmy bowiem, iż nachrapnik dopinany jest zwykle przed treningiem, w stanie spoczynku. Podczas wysiłku fizycznego koń rozszerza nozdrza i drogi oddechowe zapewniając sobie dopływ większej ilości tlenu. Za ciasno zapięty nachrapnik upośledza również działanie pomocy i uniemożliwia przeżuwanie wędzidła.    Nachrapnik hanowerski skutecznie zapobiega otwieraniu pyska, unikaniu wędzidła oraz bocznemu przesuwaniu szczęk.    Nachrapnik hanowerski wykorzystywany jest w szkoleniu młodych koni, dla złagodzenia działania wodzami. Wodze zapięte zostają na kółkach wędzidła i jednocześnie przewleczone przez pierścienie nachrapnika. W ten sposób część siły zostaje bezpośrednio skierowana na kość nosową.    Tak zwane angielskie zapiecie tego nachrapnika, polega na zamocowaniu wodzy jedynie na pierścieniach nachrapnika. Jest to rozwiązanie korzystne zwłaszcza w nauce jazdy początkujących, którzy mają jeszcze problemy ze spokojną pracą ręki i miękkim działaniem na wędzidło.
Nachrapnik kombinowany     Nachrapnik kombinowany (irlandzki), jest niejako połączeniem nachrapników angielskiego i hanowerskiego. Na środku paska zapiętego na kości nosowej konia około 2-3 palcy poniżej kości jarzmowych (a więc niżej niż w przypadku nachrapnika angielskiego), znajduje się szlufka przez którą przechodzi drugi, nieco węższy pasek. Zostaje on zapiety poniżej wędzidła. i spełnia zadania nachrapnika hanowerskiego. Zapobiega on przesuwaniu szczęk na boki, blokuje otwieranie pyska, stabilizuje wędzidło i właściwie zapięty nie utrudnia oddychania. Zapinany jest jednak na wysokości zębów trzonowych, przez co może powodować bolesne ocieranie policzków o ich krawędzie.
Nachrapnik meksykański    Nachrapnik meksykański jest najbardziej ceniony w konkurencjach wytrzymałościowych i w skokach, nie wywiera on bowiem ucisku na drogi oddechowe. Zdudowany jest z naczółka, dwóch dość krótkich pasków policzkowych, oraz dwóch pasków skrzyżowanych na kości nosowej, przebiegających skośnie i obejmujących pysk konia poniżej kości jarzmowych oraz poniżej wędzidła. Paski te powinny być dostatecznie szerokie, by nie wrzynały się w skórę. W miejscu skrzyżowania pasków, znajduje się rozeta mająca za zadanie stabilizować nachrapnik i zapobiegać przemieszczaniu się pasków. Ponieważ paski przebigają skośnie to nie tylko nie przyciskaja policzków do zębów, ale działają bardziej elastycznie.
Nachrapnik kombinowany dźwigniowy     Ten rodzaj nachrapnika jest w budowie i działaniu podobny do meksykańskiego. Różnica polega na fakcie, iż krzyżujące się paski zastąpione zostają metalową dźwignią w kształcie półkola. Znajduje się ona po bokach pyska. Do jej górnego wierzchołka mocowany jest pasek policzkowy oraz pasek zapinany pod żuchwą i utrzymujący dźwignię we właściwym ułożeniu. Na szczycie pólkola zamocowany jest pasek obejmujący od góry nos konia. Trzeci pasek nachrapnika zapięty na dolnym wierzchołku dźwigni, umieszczony zostaje przed wędziłem i zapięty pod żuchwą.    Nachrapnik dźwigniowy powstrzymuje konia przed wysuwaniem szczęk na boki, jednak nie stabilizuje przy tym wędzida i może powodować ocieranie policzków o zęby trzonowe.
Nachrapnik kineton Jest to nachrapnik popularny zwłaszcza w wyścigach oraz u koni z tendencją do ponoszenia. Jego konstrukcja sprawia, że każdy ucisk na wędzidło, za pośrednictwem obejmującego je półpierścienia, pociąga za sobą nachrapnik. Może być on alternatywnym rozwiązaniem dla koni, które nie akceptują pozostałych rodzajów nachrapników. Nie posiada on bowiem ograniczającego zapięcia po żuchwą.

CSJ poleca: