Masaż ten spełnia dwie podstawowe funkcje: utrzymuje w dobrym stanie mięśnie szkieletowe i ułatwia wykrywanie objawów chorobowych. Każde nawet najmniejsze zmiany można wyczuć podczas takiego masażu. Jeżeli uda nam się wykryć jakieś niepokojące zmiany lub coś jeszcze poważniejszego, możemy szybko interweniować. Musimy pamiętać, że każda część ciała jest połączona z inną i żadna nie działa niezależnie. Reakcją mięśnia na zmęczenie albo uraz jest skurcz. Oznacza to skrócenie się części włókien i powstanie w mięśniu zgrubienia. Napięcie mięśnia dotyczy jednej z całych grup mięśni i jest przekazywane na następne. Podam prosty przykład jak to się dzieje:, jeżeli jedna z grup mięśni nie jest zdolna do pracy, to tą funkcję przejmuje następna grupa, która po pewnym czasie także się „męczy” i musi przekazać swoja prace następnej grupie mięśni, i z kolei tamto kończy się podobnie. Wreszcie dochodzi do większych uszkodzeń, objawiających się kulawizną. W zależności od konia i efektu, jaki chcemy osiągnąć masaż powinien trwać od 30 do 60 minut. Najlepiej, aby był wykonywany raz w tygodniu. Jeżeli koń jest poddawany intensywnemu treningowi, można masaż stosować częściej, – co dwa dni, ale skracając go do 20 – 30 minut.

   Pierwszy masaż powinien być przeprowadzony pod czujnym okiem lekarza weterynarii lub fizjoterapeuty. Osoba podejmująca się tego zadania powinna posiadać niezbędną i podstawową wiedzę w jakim kierunku układają się poszczególne włókna mięśniowe oraz naczynia krwionośne i limfatyczne. Przed rozpoczęciem masażu należy przez parę sekund do konia przemawiać spokojnym i łagodnym głosem oraz lekko uciskać okolicę jego potylicy i górną część szyi. Ma to na celu zbudowanie swego rodzaju więzi pomiędzy koniem, a osoba masującą. Masujemy najpierw jedna stronę ciała, a następnie drugą, powtarzając wszystkie chwyty w tej samej odległości.

   Przetoczę parę pojęć, które pomogą w lepszym zrozumieniu poszczególnych manewrów:

    Ugniatanie i przesuwanie – jest to chwyt stosowany podczas masowania grzbietu, łopatek i zadu. Poprawia krążenie krwi, rozgrzewa mięśnie i pomaga w zwalczaniu stanów zapalnych mięśni. Szczególnie zaleczany jest po ściągnięciu siodła. Masuje się całą wewnętrzna strona dłoni, palce są zwarte, kciuk odchylony o 45 stopni. Dłonie nieznaczne oddalone od siebie, płasko położone na masowanym mięśniu. Zbliżając obie dłonie jedna do drugiej, należy lekko odciągać mięsień od jego podstawy i wykręcać go raz w jedna raz w drugą stronę w regularnym rytmie, nie więcej niż jedno skręcenie na minutę. Na początku stosuje się nacisk o sile 1kg, zwiększając go do 7,5 kg, w zależności od masy mięśnia konia. Nacisk trzeba koniecznie zmniejszyć tam gdzie wyczuwalne są kości, np. na kręgosłupie, łopatce, czy guzie biodrowym.

    Ugniatania kciukiem i rozstawionymi palcami - Chwyt ten usprawnia krążenie, a więc poprawia zaopatrywanie organizmu w tlen a także pozytywnie wpływa na wiązki włókien mięśniowych. W ugniatanie są zaangażowane kciuk oraz wewnętrzna powierzchnia pozostałych palców. Rozstawionymi palcami obu rąk rytmicznie należy zataczać półkola w kierunku od środka na zewnątrz, z takim naciskiem, aby przed kciukiem powstawał fałd skóry. W czasie masażu nie powinno odrywać się rąk od masowanej części ciała. Na małej powierzchni masaż można wykonać jedną ręką lub nawet kciukiem i jednym lub dwoma palcami. Ugniatanie rozpoczyna się z naciskiem 1,5 kg i zwiększa do 5 - 7,5kg w zależności od umięśnienia. Masując masywne konie można użyć nacisku o sile nawet 10kg. Co jakiś czas ugniatanie należy przerywać głaskaniem. Jeżeli zadaniem masażu jest odprężenie konia, to powinno się wykonywać 1 ruch na sekundę. Rytm 2-3 ruchów na sekundę działa pobudzająco.

    Rozcieranie stosuje się głównie u koni sportowych do usuwania zmian pourazowych. Rozcieranie w celu rozgrzanie mięśni, należy poprzedzić głaskaniem, skręcaniem, bądź ugniataniem. Rozcieranie polega na zataczaniu palcem lub końcem palca wskazującego małych kół, posuwając się wzdłuż mięśnia lub w poprzek zwyrodniałej tkanki, z naciskiem 5 – 7,5kg. Stopniowo zwiększa się nacisk do 15kg w zależności od celu masażu. Do rozcierania większych partii używa się obydwu dłoni. Rozcieranie zdrowego mięśnia nie powinno trwać dłużej niż 2- 3 minuty. Należy je przerywać co najmniej co 30 sekund głaskaniem lub skręcaniem w celu podtrzymania rozgrzanie mięśni.

    Kompresja Chwyt stosowany do masażu mocno umięśnionych części ciała. Jest on podobny do ugniatania. Wewnętrzna powierzchnią dłoni( lub pięściami), naprzemiennie wywiera się rytmiczny nacisk na mięsień. Siła nacisku nie powinna przekraczać 15kg. Najlepszy skutek daje wielokrotne zastosowanie lżejszego nacisku. Zbyt szybkie i silne może być szkodliwe. Właściwe tempo wynosi jedno naciśniecie na minutę.

    Wstrząsanie Chwyt często stosowany w sportowych masażach do pobudzenia krążenia krwi. Angażuje końce palców masującego lub całą wewnętrzna część dłoni. Wraz z przesuwaniem palców na przemian w przeciwnych kierunkach przesuwa się masowana część skóry. Nacisk podczas tego chwytu nie powinien przekraczać 2,5kg. W miejscach, gdzie kości znajdują się tuż pod skórą powinien być lżejszy 0,5 – 1kg. W rytmie ruch na sekundę, wstrząsanie działa uśmierzająco , podczas gdy w tempie dwóch lub trzech ruchów na sekundę ma silne stymulujące działanie.

    Uderzanie Działa stymulująco i rozgrzewająco. Przykładowo 2-3 uderzenia na sekundę przyspieszają obieg krwi i dodają energii. Uderzanie jest często stosowane w masażach leczniczych i sportowych, a także przed jazdą, w celu rozgrzania pewnych grup mięśni. Polega ono na delikatnym rytmicznym uderzaniu otwartą dłonią, jej kantem lub zamkniętą pięścią. Uderzanie otwartą dłonią, niedomkniętą pięścią lub kantem dłoni na początku masażu nie powinny być częstsze niż dwa – trzy na sekundę, pod koniec masażu można ich liczbę podwoić. Czas wykonywania uderzenia powinien wynosić 1-2 minuty podczas masowania mniejszych partii mięśni. W masażu większych mięśni może trwać 3 minuty. Siła uderzeń powinna wynosić 2,5 – 5kg: uderzenia pięściami mogą mieć siłę do 10kg, jeżeli masuje się duże mięsnie np. grupy mięsni zadu.

    Przesuwanie
    Jest to najczęściej stosowany chwyt w masażu sportowym rozluźniającym przed treningiem. Polega on na objęciu mięśnia obiema rękami z rozstawionymi palcami. Uciskając go wewnętrzną częścią dłoni, przesuwa się mięsień prostopadle do kości, do której jest przyczepiony, a następnie z powrotem, nie odrywając rąk. Przesuwanie można powtórzyć dwa razy. Powinno się jednak zwrócić uwagę na elastyczność masowanego mięśnia: po jego maksymalnym rozciągnięciu należy przesunąć go znowu na miejsce. Chwyt ten trzeba wykonać rozważnie i bardzo ostrożnie, zanim nie osiągnie się wprawy w jego stosowaniu. Siła ucisku jednej dłonie nie powinna przekraczać 10kg.

    Rolowanie skóry
   Dzięki temu chwytowi poprawia się wygląd sierści oraz elastyczność skóry. Palcami chwyta się skórę, tworząc fałd. Kciukiem naciska się w kierunku pozostałych palców, którymi podnosi się skórę w stronę kciuka, lekko ja rozciągając. Do rolowania skóry należy używać obu rąk. Masowanie tą techniką powinno być powolne i delikatne, aby nie powodowało podrażnienia skóry. Siła nie powinna przekraczać 1,5kg.

   Masowanie poszczególnych części ciała:

    Potylica i szyja
   Rozpoczynamy od delikatnego uciskania potylicy i górnej części szyi, po czy głaskanie przesuwamy dłonie po głowie i całej szyi aż do kłębu. W celu pobudzenia cyrkulacji krwi należy zastosować ugniatanie przesuwanie(skręcanie) mięśni szyi. Co jakiś czas masaż przerywać delikatnym głaskaniem. Wzdłuż kręgosłupa, od nasady uszu do miejsca za kłębem stosujemy także uciskanie mięśni. Do masowania innych partii mięśni szyi stosuje się już inny chwyt ugniatanie kciukiem i palcami. Co 30 sekund ugniatanie przerywa się głaskaniem. Ugniatanie rozpoczynamy lekkim naciskiem, stopniowo zwiększając go podczas masażu. Należy utrzymywać regularny rytm 1-2 ruchy na sekundę.

    Kłąb
   Wykonuje się poprzez uciskanie mięśni. Co 30 sekund robi się parę ruchów głaskania, ze średnim naciskiem. W masażu dobrze umięśnionego kłębu należy stosować silniejszą kompresję, aby przyspieszyć obieg krwi i rozluźnić napięte mięśnie. Masaż kłębu kończy się kilkakrotnym głaskaniem.

    Łopatka
   Nie odrywając ręki od ciała przesuwa się palce od kłębu kierunku łopatki, wzdłuż której wykonuje się ugniatanie, przesuwanie mięśni oraz lekkie ugniatanie kciukiem i rozstawionymi palcami albo wewnętrzną powierzchnią dłoni. Nie zapominajmy o przerwach na głaskanie. Zbytnie uwypuklenie łopatki świadczy o napięciu mięsni. W celu ich rozluźnienia należy wykonać kompresję na przemian z rozcieraniem oraz głaskaniem całą wewnętrzną strona dłoni.
   W czasie masażu łopatki i nóg należy dążyć do tego aby koń przeniósł ciężar ciała na nie masowaną stronę, dzięki czemu masaż strony nie obciążonej przyniesie lepszy skutek.

    Kończyny przednie
   Masowanie nóg powinno się rozpocząć od kończyn przednich, delikatnie przeciągając palcami z góry na dół. Na wysokości stawu barkowego wykonuje się uciskanie mięsni, ugniatanie i delikatne rozcieranie, przerywane zawsze głaskaniem. Nie odrywając rąk od nogi, delikatnie głaszcząc przesuwa się dłonie na mięsień trójgłowy ramienia oraz zginacze i prostowniki palców, znajdujące się nad stawem nadgarstkowym. Poniżej stawu nadgarstkowego znajdują się już tylko ścięgna, więzadła, stawy i kości. W celu pobudzenia krążenia w kończynach stosuje się bardzo delikatne rozcieranie i ugniatanie kciukiem, na przemian z głaskaniem całej nogi z góry na dół. Na zakończenie powinno się podnieść nogę konia i zgiąć ja w stawie nadgarstkowym. Aby utrzymać nogę w takim położeniu, należy objąć ramionami nadpęcie i podramię, a następnie lekko podciągnąć je w górę, co spowoduje uniesienie łopatki. Zgiętą kończynę należy delikatnie kołysać, wykonując ograniczone ruchy na przemian w kierunku głowy i zadu. Po 5 w każdą stronę. Ostrożnie odstawić nogę i powtórzyć głaskanie całej nogi z góry w dół. Następnie stanąć twarzą w kierunku zadu konia, podnieść mu kopyto, obejmując dłońmi podramię, aby kończyna mogła przyjąć swobodne położenie względem łopatki. Po paru sekundach odstawić nogę i zakończyć jej masaż głaskaniem.

    Mięśnie piersiowe
   Po wymasowaniu przednich nóg przesuwa się ręce na mięśnie piersiowe i wykonuje ugniatanie, uciskanie, strząsanie i kompresję. Co 20-30 sekund masaż przerywa się głaskaniem.

    Grzbiet
   Przesuwając ręce od kończyny przez łopatkę i kłąb dochodzimy do grzbietu. Wzdłuż kręgosłupa ale nie od góry! Należy zastosować ugniatanie przesuwanie w celu przyspieszenia krążenia krwi. Serie ruchów należy wykonywać od kłębu do zadu i z powrotem przerywając głaskaniem. Następnie uderz się lekko mięśnie grzbietu, aby wymasować głębsze warstwy mięśni. Co 20 -30 sekund masaż przerywa się głaskaniem. Ugniatanie palcami oraz lekkie rozcieranie powoduje rozluźnienie włókien najdłuższego mięśnia grzbietu oraz innych grup znajdujących się w obszarze.

    Zad
   Po zakończeniu masażu mięśni grzbietu następuje masaż zadu. Rozpoczyna się go od ugniatania przesuwanego i kompresji z przerwami na głaskanie. Następnie stosuje się uderzanie wraz z kompresją w celu przyspieszenia krążenia krwi oraz rozluźnienia mięśni. Wzdłuż mięśni zadu stosuje się ugniatanie kciukiem i palcami lub całą dłonią oraz delikatne rozcieranie palcami. Od czasu do czasu należy wykonać głaskanie w kierunku kolana.

    Kończyny tylne
   Głaszcząc palcami, przesuwa się dłonie w dół od zadu do tylnej nogi. Wzdłuż podudzia wykonuje się delikatne przesuwanie, ugniatanie ora rozcieranie, przerywając głaskaniem. Podobnie należy postępować z mięśniami zginaczem i prostownikiem palca. Od góry powoli przechodzi się w dół, po czym jednym ruchem dłoni wraca się od pęciny do kolana. Ruchy te powinno powtórzyć się kilkakrotnie. Poniżej stawu skokowego znajdują się tylko ścięgna, więzadła, stawy i kości. Delikatne rozcieranie i ugniatanie ścięgien rozluźnia je i przyspiesza obieg krwi aż do kopyt.

    Boki
   Ręce płynnie przesuwa się na boki głaskaniem. Ugniatanie przesuwanie mięśni pokrywających większą część tułowia wykonuje się wymiennie z głaskaniem. Masaż powtarza się 2-3 razy. Między żebrami przesuwa się dłonie ukośnie z góry na dół z jednoczesnym zmniejszaniem nacisku, aż do lekkiego głaskania w dolnej części tułowia.

    Masując konia, należy zwracać uwagę na jego zachowanie. Jeżeli na jeden ze stosowanych chwytów lub na masowanie reaguje stuleniem uszu lub próbuje trącić masażystę to należy przerwać masaż, zmienić technikę, albo przejść do masowania innego miejsca. Powodem gwałtownej reakcji może być ból lub nadwrażliwość danego miejsca. Negatywnie nastawiony koń usztywnia się , co uniemożliwia rozpoznanie zwiększonego napięcia w miękkich tkankach.

Tekst Justyna Talaśka
www.konie.wortale.net
Grafika CSJ